Plan van aanpak RI&E: FM-gids

Nederlandse context

Het plan van aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E op grond van de Arbowet (artikel 5 lid 3). De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert bij inspecties niet alleen of er een RI&E is, maar ook of het plan van aanpak is opgesteld, actueel is en wordt uitgevoerd. Het Steunpunt RI&E biedt voorbeeldformats. De Ondernemingsraad heeft adviesrecht bij het plan van aanpak.

Kernbegrippen

Arbeidshygiënische strategie

De wettelijke volgorde van beheersmaatregelen: eerst bronaanpak, dan collectieve maatregelen, dan individuele bescherming.

Bronaanpak

Het wegnemen of vervangen van de bron van het risico. Bijvoorbeeld: een giftige stof vervangen door een minder gevaarlijk alternatief.

Collectieve maatregel

Maatregel die alle medewerkers beschermt, zoals afzuiging, afscherming of organisatorische ingrepen.

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)

Laatste redmiddel in de hiërarchie: oorbeschermers, handschoenen, ademhalingsbescherming. Alleen als bron- en collectieve maatregelen onvoldoende zijn.

Prioritering

Het rangschikken van risico's op basis van ernst en waarschijnlijkheid. Hoge risico's krijgen voorrang in het plan van aanpak.

Toepassing in de praktijk

Structureer het plan van aanpak als een tabel met vijf kolommen: risico, maatregel, verantwoordelijke, termijn en status. Neem elk risico uit de RI&E over dat een beheermaatregel vereist. Prioriteer op basis van de risicoScore (ernst x waarschijnlijkheid) en begin met de hoogste risico's. Een risico dat morgen tot een ernstig ongeval kan leiden, gaat voor een risico dat op termijn klachten kan veroorzaken.

Volg de arbeidshygiënische strategie bij het kiezen van maatregelen. Kan het risico bij de bron worden weggenomen? Als een schoonmaakmiddel schadelijke dampen afgeeft, is de eerste keuze een minder gevaarlijk alternatief. Als bronaanpak niet mogelijk is, neem dan collectieve maatregelen: afzuiging, afscherming, organisatorische ingrepen (taakroulatie, beperking blootstellingsduur). Pas als laatste stap persoonlijke beschermingsmiddelen toe.

Wijs per maatregel een verantwoordelijke aan — bij voorkeur op naam, niet op functie. Stel een realistische maar ambitieuze termijn. Beoordeel de voortgang kwartaallijks en pas het plan aan bij gewijzigde omstandigheden. Het plan van aanpak is geen archiefstuk maar een werkdocument. Bespreek de voortgang in het periodiek overleg met de preventiemedewerker, de bedrijfsarts en de Ondernemingsraad.