Vraagrespons en de energiemarkt: kansen voor FM

Nederlandse context

TenneT en regionale netbeheerders als Liander, Stedin en Enexis werken aan congestieprogramma's waarbinnen grote verbruikers worden beloond voor vraagsturing. De ACM heeft regelgeving ontwikkeld voor aggregatoren die vraagsturing bundelen en aanbieden op de onbalansmarkt. GOPACS (Grid Operators Platform for Congestion Solutions) is het platform waarop netbeheerders flexibiliteit inkopen. Voor FM-organisaties is dit een relatief nieuwe mogelijkheid om gebouwen als flexibele assets in te zetten.

Kernbegrippen

Vraagsturing

Het bewust verschuiven van elektriciteitsverbruik naar momenten waarop stroom goedkoper of ruimer beschikbaar is.

Aggregator

Partij die de flexibiliteit van meerdere gebouwen bundelt en als één pakket aanbiedt op de energiemarkt.

Netcongestie

Overbelasting van het elektriciteitsnet waardoor niet alle aangevraagde transport- of aansluitcapaciteit geleverd kan worden.

Onbalansmarkt

Markt waarop TenneT in real-time elektriciteit inkoopt of verkoopt om vraag en aanbod in balans te houden.

Thermische massa

Het vermogen van een gebouw om warmte of koude op te slaan; bepaalt hoelang verwarming of koeling uitgeschakeld kan worden zonder comfortverlies.

Hoe het werkt

Vraagrespons werkt doordat gebouwen bepaalde energieverbruikers tijdelijk kunnen uitschakelen of verschuiven zonder dat gebruikers het merken. De meest geschikte verbruikers in kantoorgebouwen zijn klimaatinstallaties (koelmachines, warmtepompen), laadpalen voor elektrische voertuigen en batterijopslagsystemen. Door de thermische massa van een gebouw te benutten, kan koeling bijvoorbeeld een uur worden uitgesteld zonder merkbaar comfortverlies.

Een aggregator koppelt het gebouwbeheersysteem aan de energiemarkt. Wanneer de stroomprijs piekt of de netbeheerder om ontlasting vraagt, stuurt de aggregator een signaal en schakelt het systeem automatisch af of om. Na de piekperiode herstart het systeem. De vergoeding voor deze flexibiliteit varieert, maar kan bij grote gebouwen oplopen tot duizenden euro's per jaar.

Voor facility managers betekent dit een nieuwe rol: het gebouw niet alleen managen voor comfort en efficiëntie, maar ook als flexibele asset op de energiemarkt. Voorwaarden zijn een modern gebouwbeheersysteem met digitale aansturing, inzicht in de thermische massa en een overeenkomst met een aggregator. Begin met een pilotproject op één gebouw om ervaring op te doen.