Warmtepomp versus WKK in een kantoorgebouw: vergelijking voor FM

Nederlandse context

De Nederlandse overheid stuurt met het Klimaatakkoord op aardgasvrije gebouwen in 2050. De SDE++-subsidie ondersteunt warmtepompen voor utiliteitsbouw. WKK-installaties vallen onder de ETS-regelgeving als ze boven een bepaald vermogen komen. De RVO publiceert kennisdossiers voor beide technologieën. In wijken met een warmtenet kan aansluiting een alternatief zijn voor zowel warmtepomp als WKK.

Kernbegrippen

COP (Coefficient of Performance)

Maat voor de efficiëntie van een warmtepomp: de verhouding tussen geleverde warmte en gebruikte elektriciteit. Een COP van 4 betekent 4 kWh warmte per 1 kWh stroom.

WKK (warmtekrachtkoppeling)

Installatie die tegelijkertijd elektriciteit en warmte produceert uit een brandstof, doorgaans aardgas, met een totaalrendement tot 90 procent.

Brontemperatuur

De temperatuur van de warmtebron (bodem, lucht, grondwater) die de efficiëntie van een warmtepomp sterk beïnvloedt.

Afgiftetemperatuur

De temperatuur waarmee warmte aan het gebouw wordt afgegeven; lagetemperatuursystemen (vloerverwarming) zijn gunstiger voor warmtepompen.

Totaalrendement

De som van elektrisch en thermisch rendement van een WKK, uitgedrukt als percentage van de brandstof-input.

Toepassing in de praktijk

Een warmtepomp is de logische keuze wanneer het gebouw beschikt over een lagetemperatuur-afgiftesysteem (vloerverwarming, klimaatplafonds) en er ruimte is voor een bron (bodemlus, grondwaterput of voldoende buitenruimte voor lucht-waterpompen). De COP ligt bij kantoorgebouwen doorgaans tussen 3,5 en 5, afhankelijk van bron- en afgiftetemperatuur. Grote voordelen zijn het volledig elimineren van aardgasgebruik voor verwarming en de mogelijkheid tot passieve koeling in de zomer.

Een WKK is interessant wanneer het gebouw een gelijktijdige vraag naar warmte en elektriciteit heeft, bijvoorbeeld bij gebouwen met datacenters, zwembaden of productieprocessen. De WKK draait het efficiëntst bij een hoge en constante warmtevraag. Het nadeel is dat je afhankelijk blijft van aardgas, tenzij je overstapt op groen gas of waterstof.

De beslissing hangt samen met de langetermijnstrategie. Als aardgasvrij het doel is, wijst de koers naar de warmtepomp. Als het gebouw nu een hoge basislast heeft en je een tussenstap zoekt, kan een WKK financieel aantrekkelijk zijn voor een overgangsperiode van tien tot vijftien jaar.