Social return inkoopeisen bij gemeentelijke aanbestedingen

Nederlandse context

Vrijwel alle Nederlandse gemeenten hanteren social return bij aanbestedingen boven een bepaalde drempel, doorgaans 200.000 tot 250.000 euro. De invulling verschilt per gemeente: sommige accepteren alleen directe plaatsingen, andere ook opleidingen, stages of inkoop bij sociale ondernemingen. SROI Nederland en het landelijk leernetwerk Social Return coördineren kennisdeling. De VNG heeft een handreiking gepubliceerd. PSO-gecertificeerde bedrijven krijgen bij sommige gemeenten een korting op de social return-verplichting omdat zij al structureel sociaal ondernemen.

Kernbegrippen

Social return verplichting

De eis dat een percentage van de contractwaarde (doorgaans 5%) wordt besteed aan werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Doelgroepregister

Gemeentelijk register van personen die in aanmerking komen voor social return-plaatsingen, zoals Participatiewet-gerechtigden en Wajongers.

Invulwijze

De manier waarop de leverancier aan de social return-eis voldoet: directe plaatsing, leerwerkplek, stage, detachering of inkoop bij sociale onderneming.

Social return coördinator

Gemeentelijk medewerker die de uitvoering van social return begeleidt, matches maakt tussen kandidaten en werkgevers, en naleving monitort.

Boeteclausule

Contractuele bepaling die een financiële sanctie oplegt bij het niet voldoen aan de social return-verplichting.

Wat de wet vereist

Social return is geen landelijke wettelijke verplichting maar een contractuele voorwaarde die overheden opnemen in hun aanbestedingen. De juridische basis is de Aanbestedingswet 2012, die toestaat dat aanbestedende diensten bijzondere uitvoeringsvoorwaarden stellen, waaronder sociale voorwaarden. De gemeente bepaalt het percentage, de doelgroep en de invulwijzen.

U voldoet aan de social return-eis door mensen uit de doelgroep in te zetten op het contract. De gemeente levert kandidaten aan uit het doelgroepregister en ondersteunt bij de matching. Invulwijzen die doorgaans worden geaccepteerd zijn: arbeidsplaatsen (vast of tijdelijk), leerwerktrajecten, BBL-plekken, stages en detacheringen via de sociale werkvoorziening. Sommige gemeenten accepteren ook de inkoop van producten of diensten bij gecertificeerde sociale ondernemingen.

Bij niet-naleving kan de gemeente de boeteclausule activeren: een financiële sanctie van het niet-ingevulde percentage. Monitor uw social return-prestatie gedurende het contract en communiceer proactief met de gemeentelijke coördinator over knelpunten. Vroegtijdig overleg voorkomt verrassingen bij de eindafrekening.