Social Return on Investment (SROI): meten wat maatschappelijk telt

Nederlandse context

In Nederland is SROI gepromoot door Social Enterprise NL en toegepast door gemeenten, woningcorporaties en grote FM-opdrachtgevers. De SROI-methode volgt de internationale standaard van The SROI Network (nu onderdeel van Social Value International). Movisie en het Verwey-Jonker Instituut publiceren Nederlandse handleidingen en casestudies. De methode wordt steeds vaker gevraagd bij verantwoording van social return-verplichtingen in overheidscontracten.

Kernbegrippen

SROI-ratio

De verhouding tussen de maatschappelijke baten en de investering, uitgedrukt als ratio; een SROI van 3:1 betekent drie euro maatschappelijke waarde per geïnvesteerde euro.

Stakeholderanalyse

Het identificeren van alle partijen die door de activiteit worden geraakt en het in kaart brengen van de veranderingen die zij ervaren.

Financiële proxy

Een geldbedrag dat wordt gebruikt als benadering van de waarde van een niet-financiële uitkomst, zoals de waarde van een gewonnen jaar gezondheid.

Deadweight

De mate waarin de gemeten verandering ook zonder de interventie zou zijn opgetreden; wordt afgetrokken van het totale effect.

Attribution

Het deel van de verandering dat daadwerkelijk is toe te schrijven aan de onderzochte activiteit, gecorrigeerd voor bijdragen van andere partijen.

Hoe het werkt

SROI volgt zes stappen. Eerst definieer je de scope: welke activiteit meet je, over welke periode, voor welke stakeholders? In FM kan dit zijn: het plaatsen van tien mensen met een arbeidsbeperking in schoonmaakfuncties gedurende een jaar.

Vervolgens breng je de veranderingen per stakeholder in kaart. De geplaatste medewerker ervaart inkomen, sociale contacten en zelfvertrouwen. De gemeente bespaart op uitkeringen. De opdrachtgever voldoet aan social return-verplichtingen en profileert zich als inclusieve werkgever. Wijs aan elke verandering een financiële proxy toe: de bespaarde uitkering (circa 20.000 euro per jaar), de vermeden zorgkosten, de waarde van verhoogde participatie.

Corrigeer voor deadweight (hoeveel van deze mensen zou ook zonder de interventie werk hebben gevonden?) en attribution (welk deel is toe te schrijven aan jouw activiteit versus andere factoren?). Bereken de SROI-ratio: totale baten gedeeld door totale investering. Een goed onderbouwde SROI geeft bestuurders en opdrachtgevers een concreet getal om de maatschappelijke investering te rechtvaardigen. Wees eerlijk over de aannames: SROI is zo sterk als de onderbouwing van de financiële proxy's.