NEN-EN-ISO 9241 uitgelegd

Nederlandse context

De NEN-EN-ISO 9241 is de Nederlandse adoptie van de internationale ISO-norm, uitgegeven door NEN (het Nederlandse Normalisatie-instituut). Het Arbobesluit artikel 5.4 verwijst naar deze norm bij het stellen van eisen aan beeldschermwerkplekken. De Arbeidsinspectie gebruikt de norm als toetsingskader bij controles. Hoewel toepassing van NEN-normen formeel vrijwillig is, geldt de norm in de praktijk als de minimum standaard waaraan werkplekken moeten voldoen.

Kernbegrippen

NEN-EN-ISO 9241

Reeks internationale normen over ergonomie van mens-systeem-interactie, inclusief eisen aan beeldschermwerk, invoerapparaten en werkomgeving.

NEN

Het Nederlandse Normalisatie-instituut, verantwoordelijk voor het uitgeven en beheren van normen in Nederland.

Deel 5: Werkplekinrichting

Specifiek onderdeel van de norm met eisen aan de fysieke inrichting van beeldschermwerkplekken.

Bruikbaarheid (usability)

Mate waarin een systeem of product effectief, efficiënt en naar tevredenheid kan worden gebruikt door de beoogde gebruiker.

Harmonisatie

Proces waarbij nationale normen worden afgestemd op Europese en internationale standaarden.

Wat de wet vereist

De NEN-EN-ISO 9241-reeks is uitgegeven door de International Organization for Standardization (ISO) en in Nederland beschikbaar gesteld via NEN. De norm wordt door het Arbobesluit aangewezen als referentiekader; handhaving loopt via de Nederlandse Arbeidsinspectie.

De voor FM meest relevante onderdelen zijn deel 5 (werkplekinrichting en houdingseisen), deel 6 (eisen aan de werkomgeving, waaronder verlichting en geluid) en deel 303 (eisen aan elektronische beeldschermen). Deel 5 specificeert onder meer dat de stoel instelbaar moet zijn in zithoogte, rugleuninghoek en zitdiepte, dat het werkblad voldoende ruimte moet bieden voor een flexibele opstelling van scherm, toetsenbord en documenten, en dat de voeten plat op de vloer of een voetensteun moeten kunnen staan.

Deel 6 stelt eisen aan de werkomgeving: de verlichtingssterkte op het werkblad moet minimaal 500 lux bedragen, de lichtbronnen mogen geen hinderlijke reflecties op het scherm veroorzaken, en het achtergrondgeluid mag het geconcentreerd werken niet belemmeren.

U bent als werkgever niet verplicht de norm letterlijk te kopen en toe te passen, maar het Arbobesluit verwijst ernaar als invulling van de zorgplicht. Bij een controle toetst de Arbeidsinspectie of uw werkplekken aan vergelijkbare eisen voldoen. In de praktijk is het verstandig om de relevante delen van de norm als checklist te gebruiken bij de aanschaf van meubilair en de inrichting van werkplekken.