RSI-preventie: FM-maatregelen

Nederlandse context

TNO schat dat jaarlijks circa 530.000 Nederlanders verzuimen door klachten aan het bewegingsapparaat, waarvan een aanzienlijk deel werkgerelateerd is. De Arbowet verplicht werkgevers om maatregelen te nemen tegen fysieke belasting. RSI Nederland (patiëntenvereniging) en het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten monitoren de prevalentie. De Arbocatalogus voor kantoorwerk bevat specifieke maatregelen ter preventie van RSI.

Kernbegrippen

RSI

Repetitive Strain Injury: overbelastingsklachten aan armen, handen, nek en schouders door herhaalde bewegingen of langdurig statische houdingen.

KANS

Klachten Arm, Nek en Schouder: de formele Nederlandse term voor RSI-gerelateerde klachten.

Micropauzesoftware

Software die medewerkers op regelmatige tijden herinnert aan korte pauzes en bewegingsoefeningen.

Ergonomische muis

Muis die de hand in een meer natuurlijke positie houdt, bijvoorbeeld verticaal, om polsbelasting te verminderen.

Taakafwisseling

Het bewust afwisselen van verschillende werkactiviteiten om eenzijdige belasting te voorkomen.

Aanpak stap voor stap

Stap 1 — Werkplekinrichting optimaliseren. Zorg dat elke werkplek voldoet aan de ergonomische basisnormen: correcte schermhoogte, instelbare stoel, toetsenbord en muis op de juiste hoogte. Bij flexwerkplekken is instelbaarheid extra belangrijk omdat elke gebruiker de plek moet kunnen aanpassen.

Stap 2 — Hulpmiddelen aanbieden. Maak ergonomische alternatieven beschikbaar: verticale muizen, compacte toetsenborden (zonder numeriek blok, zodat de muis dichter bij het lichaam komt), polssteunen en documenthouders. Niet iedereen heeft ze nodig, maar ze moeten beschikbaar zijn op aanvraag.

Stap 3 — Pauzesoftware uitrollen. Software als WorkRave (open source) of Workpace herinnert medewerkers aan micropauzes (30 seconden elke 20 minuten) en rustpauzes (5 minuten elk uur). De pauzes doorbreken de statische houding die een belangrijke RSI-risicofactor is.

Stap 4 — Voorlichting geven. Organiseer jaarlijks een ergonomie-instructie: correct instellen van stoel en scherm, belang van pauzes en beweging, vroege signalen van RSI (tintelingen, stijfheid, pijn bij bewegen). Maak de instructie beschikbaar als video voor thuiswerkers.

Stap 5 — Vroegsignalering organiseren. Stel een laagdrempelig meldpunt in waar medewerkers met beginnende klachten terechtkunnen. De preventiemedewerker of arboadviseur beoordeelt de werkplek en adviseert aanpassingen voordat klachten chronisch worden.