Wat is werkplekergonomie?

Nederlandse context

De Arbowet verplicht werkgevers om ergonomische risico's te inventariseren en aan te pakken. Het Arbobesluit hoofdstuk 5 bevat specifieke eisen voor beeldschermwerk. De NEN-EN-ISO 9241-reeks is de leidende norm voor ergonomie van mens-systeem-interactie. TNO schat de kosten van werkgerelateerde klachten aan het bewegingsapparaat in Nederland op ruim 2 miljard euro per jaar. FMN beschouwt werkplekergonomie als een van de kerngebieden van facility management.

Kernbegrippen

Ergonomie

Wetenschappelijke discipline die zich richt op het afstemmen van producten, systemen en omgevingen op de kenmerken van de gebruiker.

Fysieke ergonomie

Deelgebied dat zich richt op lichaamshouding, fysieke belasting en het voorkomen van klachten aan het bewegingsapparaat.

Cognitieve ergonomie

Deelgebied dat zich richt op mentale processen als waarneming, geheugen en concentratie in relatie tot de werkomgeving.

Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)

Verplichte beoordeling van arbeidsrisico's, waaronder ergonomische risico's op de werkplek.

Beeldschermwerk

Werk waarbij meer dan twee uur per dag achter een beeldscherm wordt gewerkt — valt onder specifieke Arbobesluit-bepalingen.

Hoe het werkt

Werkplekergonomie begint bij het begrijpen van hoe mensen werken. Een kantoormedewerker zit gemiddeld zes tot acht uur per dag. De werkplek moet dat ondersteunen zonder klachten te veroorzaken aan rug, nek, schouders, polsen of ogen.

De basisprincipes zijn universeel: de stoel ondersteunt de onderrug en is instelbaar in hoogte en diepte. Het bureau staat op ellebooghoogte als de armen ontspannen langs het lichaam hangen. De bovenkant van het beeldscherm is op ooghoogte, op een armlengte afstand. De verlichting is voldoende (minimaal 500 lux op het werkblad) zonder hinderlijke reflecties op het scherm.

Voor de facility manager vertaalt dit zich naar vier verantwoordelijkheden. Ten eerste: aanschaf van ergonomisch verantwoord meubilair en apparatuur. Ten tweede: het aanbieden van voorlichting aan medewerkers over de juiste instelling van hun werkplek. Ten derde: het uitvoeren of laten uitvoeren van werkplekonderzoeken bij klachten. Ten vierde: het periodiek evalueren of de werkplekinrichting nog voldoet, bijvoorbeeld bij de aanschaf van nieuwe schermen of de overgang naar flexwerkplekken.

Bij hybride werken strekt de verantwoordelijkheid zich uit tot de thuiswerkplek. De Arbowet maakt geen onderscheid in locatie: als medewerkers structureel thuiswerken, moet de werkgever ook daar de ergonomische risico's beoordelen.