Reiniging van de operatiekamer: normen en eisen

Nederlandse context

In Nederland gelden de RIVM-richtlijnen infectiepreventie voor operatieafdelingen, aangevuld met NEN 1006 (leidingwaterinstallaties) en NEN-EN-ISO 14644 (cleanroomclassificatie, relevant voor luchtbehandeling). De IGJ neemt operatiekamerhygiëne mee in reguliere inspecties en thematische onderzoeken.

Kernbegrippen

Tussentijdse reiniging

Reiniging tussen twee operaties in. Richt zich op de directe operatieomgeving: operatietafel, anesthesieapparatuur, lampen en de vloer in het werkgebied.

Eindreiniging

Dagelijkse grondige reiniging van de volledige OK na het laatste programma. Omvat alle oppervlakken, apparatuur, wanden tot reikbare hoogte en de volledige vloer.

Periodieke reiniging

Wekelijkse of maandelijkse dieptereiniging inclusief plafonds, ventilatierooster en moeilijk bereikbare plekken. Wordt gepland buiten het operatieprogramma.

Luchtklasse

Classificatie van de luchtkwaliteit in de OK op basis van deeltjesconcentratie. Bepaalt mede de reinigingseisen voor plafonds en ventilatie.

Inwerktijd

De tijd die een desinfectiemiddel op het oppervlak moet blijven om effectief te zijn. Varieert per middel en is kritisch voor de effectiviteit van OK-desinfectie.

Wat de wet vereist

De RIVM-richtlijnen schrijven voor dat operatiekamers na iedere ingreep tussentijds gereinigd en gedesinfecteerd worden. De volledige OK ondergaat dagelijks een eindreiniging en periodiek een dieptereiniging. De richtlijnen specificeren welke oppervlakken wanneer behandeld moeten worden en met welk type middel.

NEN-EN-ISO 14644 is relevant voor de luchtbehandeling in de OK. Hoewel de norm primair gaat over deeltjesconcentraties in de lucht, heeft dit directe gevolgen voor reiniging: stofvorming tijdens het schoonmaken moet geminimaliseerd worden, en ventilatieroosters en HEPA-filters vragen om specifiek reinigingsonderhoud.

De IGJ beoordeelt bij inspecties of het reinigingsprotocol voor de OK actueel is, of personeel specifiek voor OK-reiniging getraind is en of er periodieke kwaliteitscontroles plaatsvinden. Documenteer tussentijdse en eindreiniging per OK per dag. Leg afwijkingen vast en toon aan dat u corrigerende maatregelen treft. Bij aanbestedingen neemt u de volledige OK-reinigingseisen op in het bestek, inclusief de eis dat personeel een OK-specifieke training heeft afgerond.