Praktijk

Vastgoed en FM in de gehandicaptenzorg

Vastgoed in de gehandicaptenzorg moet voldoen aan een breed spectrum van eisen, van rolstoeltoegankelijkheid tot prikkelarme omgevingen voor mensen met autisme. Elke doelgroep vraagt om specifieke aanpassingen. Facility managers moeten deze diversiteit vertalen naar gebouwbeheer dat aansluit bij het zorgconcept.

Nederlandse context

De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) publiceert richtlijnen voor huisvesting in de gehandicaptenzorg. Het VN-verdrag Handicap (2016 geratificeerd door Nederland) verplicht tot inclusieve en toegankelijke huisvesting. De bekostiging loopt via de Wlz (Wet langdurige zorg) met NHC-vergoedingen vergelijkbaar met de ouderenzorg.

Kernbegrippen

Wlz
Wet langdurige zorg, de wettelijke regeling voor langdurige zorg inclusief de huisvestingsbekostiging via de NHC.
Prikkelarme omgeving
Ruimte die qua kleur, licht, geluid en inrichting is ontworpen om overprikkeling bij mensen met autisme of verstandelijke beperking te voorkomen.
Vrijheidsbeperkende maatregelen
Fysieke aanpassingen in het gebouw die de bewegingsvrijheid van cliënten beperken, streng gereguleerd via de Wzd.
Wzd
Wet zorg en dwang, regelt wanneer en hoe onvrijwillige zorg en vrijheidsbeperkende maatregelen mogen worden ingezet.

Aanpak stap voor stap

Inventariseer de doelgroepen die in het vastgoed wonen of behandeld worden. Een locatie voor mensen met ernstig meervoudige beperkingen stelt andere eisen dan een locatie voor mensen met licht verstandelijke beperkingen. Breng per doelgroep de specifieke gebouweisen in kaart: toegankelijkheid, veiligheid, prikkelregulatie, robuustheid van materialen.

Vertaal de eisen naar een onderhouds- en aanpassingsplan. Deuren die bestand moeten zijn tegen herhaaldelijk hard dichtslaan vragen om andere scharnieren en deurdragers dan in een kantooromgeving. Vloeren moeten schokabsorberend zijn voor cliënten die vallen, maar ook goed reinigbaar. Lichtschakelaars en thermostaten moeten soms onbereikbaar zijn voor cliënten maar wel bereikbaar voor begeleiders.

Werk samen met het zorgteam bij elke aanpassing. Een bouwkundige oplossing die technisch perfect is maar niet aansluit bij het dagelijkse zorgproces, wordt niet gebruikt of veroorzaakt nieuwe problemen. Evalueer aanpassingen na drie maanden met zowel het zorgteam als de cliënten of hun vertegenwoordigers.

Verwante onderwerpen