Brandveiligheid in zorginstellingen: specifieke FM-eisen

Nederlandse context

In Nederland vallen zorginstellingen met bedgebied onder de zwaarste categorie van het Bouwbesluit 2012. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) controleert de brandveiligheid als onderdeel van de kwaliteit van zorg. Na de branden in De Rivierduinen (2011) en Philadelphia (2016) is de aandacht voor brandveiligheid in de zorg sterk toegenomen. Het Ministerie van VWS heeft samen met het IFV richtlijnen opgesteld voor brandveiligheid in de ouderenzorg.

Kernbegrippen

Horizontale evacuatie

Het verplaatsen van bewoners naar een aangrenzend brandcompartiment op dezelfde verdieping in plaats van verticale ontruiming via trappen.

Defend-in-place

Brandveiligheidsstrategie waarbij bewoners in hun compartiment blijven totdat evacuatie noodzakelijk is, dankzij adequate compartimentering.

Nachtbezetting BHV

Het minimale aantal BHV-geschoolde medewerkers dat 's nachts aanwezig moet zijn, kritiek in de zorg vanwege beperkte personele bezetting.

IGJ

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd: de toezichthouder die ook brandveiligheid toetst als onderdeel van verantwoorde zorg.

Brandveilig leven

Het samenwerkingsprogramma van brandweer, zorginstellingen en gemeenten gericht op brandpreventie bij kwetsbare groepen.

Wat de wet vereist

Het Bouwbesluit stelt voor gezondheidszorggebouwen met bedgebied aangescherpte eisen. Brandcompartimenten mogen maximaal 500 m² zijn (versus 1.000 m² voor kantoren). De WBDBO tussen compartimenten bedraagt minimaal 30 minuten, soms 60 minuten afhankelijk van de vloerhoogte. Een volledige brandmeldinstallatie met automatische detectie en doormelding is verplicht, evenals een ontruimingsalarminstallatie.

De ontruimingsstrategie in de zorg verschilt fundamenteel van die in kantoren. Verticale evacuatie via trappen is voor bedlegerige bewoners vaak niet mogelijk. Het ontruimingsplan moet daarom voorzien in horizontale evacuatie: het verplaatsen van bewoners naar een aangrenzend compartiment op dezelfde verdieping. Dit vereist evacuatiematrassen, rolstoelen bij de hand, en personeel dat getraind is in het verplaatsen van hulpbehoevende personen.

De BHV-organisatie moet ook tijdens nachtdiensten voldoende bezet zijn. In een verpleeghuis met 80 bewoners en twee nachtdienstmedewerkers is dit een reëel vraagstuk. U moet per afdeling berekenen hoeveel tijd de aanwezige medewerkers nodig hebben om alle bewoners naar een veilig compartiment te verplaatsen, en deze ontruimingstijd afzetten tegen de beschikbare brandwerendheid. De IGJ en de Veiligheidsregio controleren deze berekening bij hun inspecties.