Rookcompartimentering in gebouwen

Nederlandse context

Het Bouwbesluit 2012 stelt eisen aan zowel brandcompartimentering als aan subbrandcompartimenten die specifiek gericht zijn op rookbeheersing. NEN 6075 beschrijft de methode om de weerstand tegen rookdoorgang (WRD) te bepalen. Sinds de aanscherping van het Bouwbesluit in 2014 gelden strengere eisen aan rookdoorlatendheid van deuren in vluchtwegen. In Nederlandse kantoorgebouwen is rookverspreiding via het plafondplenum een veel voorkomend aandachtspunt.

Kernbegrippen

Rookcompartiment

Een deel van een gebouw dat door rookwerende scheidingen is begrensd om de verspreiding van rook te beperken en vluchtwegen bruikbaar te houden.

WRD

Weerstand tegen rookdoorgang: een maat voor de rookdichtheid van een scheidingsconstructie, bepaald volgens NEN 6075.

Subbrandcompartiment

Een onderverdeling binnen een brandcompartiment die specifiek gericht is op bescherming van vluchtwegen tegen rook.

Plenumafscheiding

Een scheidingsconstructie boven het verlaagde plafond die voorkomt dat rook zich via de installatieruimte naar andere compartimenten verspreidt.

Rookklep

Een klep in een ventilatiekanaal die bij brandalarm automatisch sluit om rookverspreiding via het ventilatiesysteem te voorkomen.

Hoe het werkt

Rookcompartimentering werkt op twee niveaus. Op het eerste niveau zijn er de brandcompartimenten met hun brandwerende scheidingen die ook rook tegenhouden. Op het tweede niveau zijn er de subbrandcompartimenten: extra scheidingen binnen een brandcompartiment die specifiek vluchtwegen beschermen tegen rook. Een trappenhuis in een kantoorgebouw is typisch een subbrandcompartiment met rookwerende deuren.

De effectiviteit van rookcompartimentering staat of valt met de volledigheid van de scheidingen. Een klein gat in een rookscheiding — een kabelgoot zonder brandwerende manchet, een doorvoer die niet is afgedicht — kan voldoende zijn om een vluchtweg vol rook te laten lopen. Bijzondere aandacht verdient het plafondplenum: de ruimte boven het verlaagde plafond waarin kabels en luchtkanalen lopen. Als de compartimentswand niet doorloopt tot aan de verdiepingsvloer erboven, verspreidt rook zich via het plenum.

Als facility manager let je bij verbouwingen en installatiewerkzaamheden op het herstel van rookscheidingen. Elke kabelgoot, leiding of kanaal die door een rookscheiding gaat, moet worden afgedicht met gecertificeerd brandwerend materiaal. Documenteer alle doorvoeringen en laat ze periodiek controleren. Rookkleppen in ventilatiekanalen moeten jaarlijks worden getest op correcte sluiting bij alarm. Deze controle is onderdeel van het onderhoudscontract van de luchtbehandelingsinstallatie.